wersja do druku
Dziś jest: wtorek, 19 02 2019

RODO

Rozporządzenie o ochronie danych osobowych

Rady Gminy Paradyż. Portal mieszkańca.

Rady Gminy Paradyż. Portal mieszkańca.

Tereny Inwestycyjne w Gminie Paradyż

Zainwestuj w Gminie Paradyż

Informator Gminy Paradyż

Informator Gminny

BIP

BIP

Poznaj uroki Gminy Paradyż

Poznaj uroki Gminy Paradyż

Zdarzyło się w gminie

Zdarzyło się w gminie

Inwestycje unijne

Inwestycje unijne

PPWOW

PPWOW

System Elektronicznej Skrzynki Podawczej

System Elektronicznej Skrzynki Podawczej

U Źródeł

U Źródeł

Kapitał ludzki

Kapitał ludzki

ARiMR

ARiMR

ARR

ARR

MRiRW

MRiRW

PUP

PUP

ZSS-Paradyz

ZSS-Paradyz

GOPS

GOPS

Szkoła Podstawowa w Sokołowie

Szkoła Podstawowa w Sokołowie

Tekwondo Paradyz

Tekwondo Paradyz

Regionalny Program Operacyjny Województwa Łódzkiego

RPO WŁ

Napisz do Wójta

Wyślij pytanie do Wójta.

dowiedz się wiecej

Sonda

Jak często odwiedzasz naszą stronę

Pokaż wyniki

Loading ... Loading ...
GMINA PARADYŻ
ul. Konecka 4, 26-333 Paradyż
tel. 44 758-40-82 fax 44 758-40-24
Odwiedziło nas już
frevvy buy office 2016 key 100% genuine Outlook 2016 Product Key. Outlook 2016 Key Activate both 32 bit and 64 bit, not including CD-ROM Windows 10 Key online Windows 10 Home Key Office Professional Key sale buy Office Professional 2013 Key http://www.productkeysale.com buy cheap windows 10 key buy cheap office 2016 key buy cheap office 2013 key purchase Windows 10 Professional key

Folder Gminy Paradyż

Folder opracowany został przez uczniów i nauczycieli Gimnazjum Publicznego w Paradyżu w ramach PPWOW.

Położenie, charakterystyka geograficzno-przyrodnicza

Gmina Paradyż leży w południowo-zachodniej części powiatu opoczyńskiego, w woj. łódzkim, w obrębie Wzgórz Opoczyńskich. Teren gminy charakteryzuje się mało urozmaiconą rzeźbą terenu. Jest to obszar pagórkowaty, o małych wysokościach względnych i niedużych spadkach.

Obszar gminy Paradyż cechuje się niezbyt gęstą siecią rzeczną. Mimo to przepływające przez nią dwie rzeki, liczne rowy melioracyjne, mokradła i tereny podmokłe normują poziom stosunków wodnych w gminie. Główną arterią wodną jest przepływająca przez południowo-zachodnie obszary rzeka Czarna, która zasilana jest przez drugą pod względem wielkości rzekę Popławkę.

Z ogólnej charakterystyki gminy wynika, że jest to obszar słabo uprzemysłowiony, z mało zmienionym środowiskiem naturalnym. Dzięki temu na terenie gminy znajdują się cenne obiekty przyrodnicze z bogatą florą i fauną.

Powierzchnia i ludność

Gmina zajmuje powierzchnię 82 km2 i wg danych z 25 maja 2010 r. liczy 4 664 mieszkańców. Na gminę składa się 30 miejscowości skupionych w 27 sołectwach: Adamów, Alfonsów, Bogusławy z Jedlonką Wójcińską, Daleszewice z koloniami Pierwszą, Drugą i Trzecią, Dorobna Wola, Feliksów, Kłopotów, Stasin, Grzymałów, Sokołów, Honoratów z Józefowem, Irenów, Joaniów, Kazimierzów, Krasik, Mariampol, Paradyż z Dąbrówką, Podgaj, Popławy-Kolonia, Przyłęk ze Strzałkowem, Solec, Stanisławów, Stawowice z Gościńcem i Kolonią, Stawowiczki, Sylwerynów, Wielka Wola, Wójcin z Piaskami, Wójcin A i Wójcin B.

Przez gminę przebiega droga krajowa nr 74.

Stolica gminy

stolicagminy
Panorama Paradyża. Fot. Magdalena Rogulska, kl. IIIa Gimnazjum w Paradyżu. 
     Stolicą gminy jest Paradyż. Początek istnienia tej miejscowości przypada na II poł. XVII w. i wiąże się z założeniem miejscowego klasztoru Bernardynów. Powstała ona na obszarach Wielkiej Woli, a obecna jej nazwa uformowała się dopiero pod koniec XVIII w. (z łac. paradisus – niebo albo raj).

W 1789 r. Jan Saryusz Skórkowski, chorąży opoczyński, dziedzic Wielkiej Woli, nawiązując do fundacji wspomnianego klasztoru przez swego pradziada, Kazimierza Skórkowskiego, projektował rozbudowę paradyskiego osiedla przy pomocy osiadłych bernardynów i podniesienie go do rangi miasteczka. W tym celu zezwalał stawiać budynki i osadzać mieszkańców wyłącznie wyznania katolickiego. Dla siebie chorąży Skórkowski zarezerwował postawienie nowej karczmy.

Miejscowa ludność miała ograniczone możliwości i pełniła przede wszystkim funkcje usługowe, na co wskazuje rejestr poborowy z 1789 r., w którym odnotowano 19 dymów rzemieślniczych i 4 dymy karczemne. Projekt utworzenia z Paradyża miasteczka nie został zrealizowany, a osiedle przyklasztorne dopiero po 1864 r., po uwłaszczeniu, przekształciło się w wieś rolniczą.

Duże ożywienie życia społecznego w Paradyżu nastąpiło na początku XX wieku. W 1904 r. utworzona została Spółka Rolnicza zrzeszająca 200 członków pochodzących z 4 pobliskich gmin. Następne lata to powstanie Spółki Mleczarskiej, Sklepu Spółkowego, Kasy Pożyczkowo-Oszczędnościowej i ochronki. W 1909 r. wszystkie te organizacje i placówki znalazły pomieszczenia w nowo wybudowanym jednopiętrowym domu. Dom ten przetrwał do dziś i mieści się w nim m.in. Bank Spółdzielczy.

Znaczącą rolę w powstaniu miejscowości leżących na terenie gminy Paradyż odegrał właściciel Wielkiej Woli, Feliks Skórkowski, dzięki inicjatywie którego w I poł. XIX w. powstały kolonie: Joaniów, Feliksów, Przyłęk, Kazimierzów i Alfonsów (obecnie wsie wchodzące w skład gm. Paradyż). Inne wsie wchodzące w skład gminy Paradyż, takie jak: Piaski, Irenów, Bogusławy, Wójcin A i Wójcin B, a także w obecnym kształcie Wójcin, powstały w wyniku prowadzonych przez kolejnych właścicieli parcelacji wsi Wójcin, której historia sięga XII w., kiedy to otrzymała ona prawa niemieckie i wprowadzone zostało wójtostwo. Obecny kształt i zasięg gminy Paradyż został ustalony w wyniku przeprowadzonej 1975 r. reformie administracyjnej. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie piotrkowskim.

Władze Gminy: wójt Wojciech Rudalski, przewodniczący Rady Gminy Andrzej Markiewicz, sekretarz Iwona Pluta, skarbnik Iwona Ciach.

W Paradyżu swoją siedzibę ma Komisariat Policji obejmujący swoim działaniem gminy: Paradyż, Żarnów, Białaczów, Mniszków i Sławno.

Główne atrakcje turystyczne

atrakcja

Kościół w Paradyżu. Fot. Ewelina Wojtulska, kl. IIIa Gimnazjum w Paradyżu.

Najcenniejszym zabytkiem gminy jest zespół klasztorny oo. Bernardynów w Paradyżu z późnobarokowym kościołem pw. Przemienienia Pańskiego. Do ciekawszych zabytków należą również: klasycystyczna kaplica we wsi Wielka Wola oraz parki podworskie w Paradyżu, Wielkiej Woli i Stawowicach.

kaplica

Kaplica w Wielkiej Woli. Fot. Mateusz Biegała, kl. VI SP Sokołów.

Przemysł

W Wielkiej Woli, nieopodal Paradyża, znajduje się jeden z pięciu zakładów „Grupy Paradyż” – firmy zajmującej się produkcją ceramiki budowlanej – płytek, kafelków ceramicznych, glazury i terakoty.

przemysł
Zakład Ceramiki Paradyż w Wielkiej Woli. Fot. Małgorzata Gierczak, kl. IIc Gimnazjum w Paradyżu.

 Szkolnictwo

zespółszkół
Budynek Zespołu Szkół Samorządowych w Paradyżu.

     Na terenie gminy funkcjonują 3 szkoły podstawowe z klasami I-VI w Przyłęku, Sokołowie i Wójcinie oraz Zespół Szkół Samorządowych w Paradyżu, w skład którego wchodzą Szkoła Podstawowa im. OP AK „Błysk” z klasami I-III oraz Gimnazjum Publiczne. Przy szkołach funkcjonuje 5 oddziałów przedszkolnych, a w budynku Zespołu Szkół Samorządowych swoją siedzibę ma stowarzyszenie „Dzieciniec Paradyż”.

Miejsca pamięci narodowej

Na cmentarzu parafialnym w Paradyżu znajduje się zbiorowa mogiła partyzantów oddziału AK „Błysk”. Imię tego oddziału nosi Szkoła Podstawowa w Paradyżu oraz Jednostka Strzelecka nr 2036 wchodząca w skład Organizacji Społeczno-Wychowawczej Związku Strzeleckiego STRZELEC. W Wójcinie na cmentarzu parafialnym znajduje się kwatera z okresu I wojny światowej z grobami żołnierzy armii austro-węgierskiej i rosyjskiej.

Sport

W gminie działa Klub Sportowy Paradyż powstały w 1995, do 2006 funkcjonujący jako KS Ceramika Paradyż. Drużyna jest znana przede wszystkim z sekcji piłkarskiej, która obecnie występuje w IV lidze w grupie łódzkiej. Głównym sponsorem klubu jest producent płytek ceramicznych „Ceramika Paradyż”, a także gmina Paradyż. KS Paradyż swoje mecze rozgrywa na stadionie w Wielkiej Woli o pojemności 1 500 miejsc (550 siedzących). Stadion nie jest wyposażony w oświetlenie. Boisko ma wymiary 98×64 m.

Ciekawe miejsca

 

ciekawe

Park im. Jana Pawła II w Paradyżu.

Fot. Paula Polewczyk, kl. IIb Gimnazjum w Paradyżu.

     Na terenie przykościelnym i przyklasztornym we wsi Paradyż znajduje się XVIII-wieczny park, nazwany niedawno imieniem Jana Pawła II. Rośnie w nim 131 różnego gatunku drzew. Przeważają głównie kasztanowce, stanowiące aż 66% ogółu drzew, 15% stanowią jesiony, 14% lipy, natomiast pozostałe to akacje, klony oraz sosny.

Na szczególną uwagę zasługują 3 lipy drobnolistne o obwodzie pni: 385 cm, 430 cm i kasztanowiec biały o obwodzie pnia 345 cm. Park ten zamieszkują liczne zwierzęta. Tutaj gnieżdżą się wrony, dzięcioły oraz kukułki. Pnie drzew zamieszkują zaś wiewiórki. Zarówno park, jak i kościół objęte są ochroną Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody.

Park w Solcu wraz z dziedzińcem i sadem zajmuje 5,5 ha i ma charakter krajobrazowy. Pochodzi on z XIX w. i znajduje się na terenie bezleśnym, na skraju wsi. Nie jest ogrodzony. Do parku prowadzi aleja wierzbowo-kasztanowa.Szczególnie dużo uroku daje staw, pośrodku którego znajduje się wysepka z pięknym starodrzewiem i piwnicą, tzw. lodownią. Na szczególną uwagę zasługują wiekowe dęby, wspaniałe rosochate wierzby oraz rzadko spotykane drzewo w parkach, bardzo stary dereń jadalny. Z kilkunastu rosnących tutaj dębów, największy z nich ma 7 m w obwodzie. Wśród starodrzewia występują też buki i jesiony. Park wiosną zdobią pięknie kwitnące bzy lilaki oraz stare drzewa owocowe. Znajduje się tam również staw, porośnięty liliami wodnymi, tatarakiem i żabieńcem, wśród których znajdują się gniazda dzikich kaczek. Znalazły tam swój dom żaby, ślimaki wodne i jaszczurki. Nad stawem fruwają całe gromady komarów i ważek. Na brzegu stawu, w trawie, żyją ślimaki winniczki.

Południowo-zachodnia część parku posiada intensywne podszycie: bez czarny, czeremcha, kruszyna, kalina, tarnina, orzech. Runo też jest bogate: konwalia, przylaszczka, bluszczyk, kurdybanek, mniszek lekarski, jaskółcze ziele, przetacznik bobowniczek, pokrzywa zwyczajna, podagrycznik pospolity, żywokost lekarski, biedrzeniec wielki i lepiężnik.

Nie zachowała się żadna alejka spacerowa w parku, brak nawet śladów, gdzie w przeszłości mogłyby one przebiegać. W czasie pożaru spalił się dworek. Brak jest dojścia do piwnicy na wysepce otoczonej wodą. Po dawnym mostku nie ma śladu. Budynki gospodarcze w 100% uległy zniszczeniu.

lipa droga
Lipa w parku w Solcu.

Fot. Anna Kuleta, Danuta Olejniczak.

Droga wjazdowa do parku w Solcu.

Fot. Anna Kuleta, Danuta Olejniczak.

Ze Wzgórz Koneckich w woj. świętokrzyskim, rozpoczyna swą wędrówkę rzeka Czarna Konecka. Pokonując dziesiątki kilometrów niesie swym korytem czyste, ekologiczne wody, albowiem nie spotyka na swojej drodze chemicznych źródeł zanieczyszczeń. Ta bogata, czysta rzeka, jest nam szczególnie bliska, wszak przepływa przez nasz region stanowiąc ostoję bytowania wielu gatunków rzadko spotykanych zwierząt. Obfitość flory i fauny zachęca do przebywania nad jej brzegami. Krocząc brzegiem rzeki z pewnością zobaczymy krzątające się bobry, które umacniają swoje żeremia, znosząc gałęzie. Bobry wiodą przede wszystkim nocny tryb życia. Żyją w grupach rodzinnych, które przy większym zagęszczeniu populacji tworzą prawdziwe kolonie. Zajmowane przez grupę terytorium, w zależności od jakości zawartego w jej granicach drzewostanu, waha się od 0,5 do 2,5 km linii brzegowej. W najbardziej sprzyjających miejscach bobry kopią nory lub budują żeremia.

rzeka

Rzeka Czarna w Przyłęku. Fot. Ewelina Wojtulska, kl. IIIa Gimnazjum w Paradyżu.

W odpowiednio wysokich brzegach kopią podziemne nory z wyjściem pod wodą, a więc z zewnątrz trudne do zauważenia. Oprócz żeremi bobry budują także tamy i kanały. Tamy są konstrukcjami utworzonymi z błota, kamieni i gałązek, czasami mogą być do ich wznoszenia użyte grube gałęzie, a nawet pnie drzew. Tamy mają za zadanie podwyższyć poziom wody i zapewnić spławność kanałów, którymi są transportowane pnie drzew, a także utrzymać wysoki poziom wody wokół żeremi, aby nie dostały się do nich drapieżniki. Bóbr jest wyłącznie roślinożercą. Podczas ciepłej pory roku żywi się głównie delikatnymi roślinami nadbrzeżnymi i wodnymi o niezdrewniałych pędach oraz młodymi pędami odroślowymi. Duża populacja bobrów nie przeszkadza wydrom, które niestrudzenie przemierzają wody Czarnej. Spotykamy również: tchórze wodne, nurogęsi, dzikie kaczki, łabędzie, czaple, czarne bociany. Czyste wody rzeki Czarnej Koneckiej są ostoją dla wielu gatunków ryb – sumy, szczupaki, karasie, liny, płocie i wiele innych gatunków żyją tu bezpiecznie. Rzeka Czarna płynie z południa w kierunku północno-zachodnim, aby przed Sulejowem połączyć się z Pilicą. Uroki rzeki Czarnej przyciągają wielu amatorów wędkarstwa oraz tutejszych mieszkańców i turystów do wypoczynku. W miejscowości Rożenek oraz w Siucicach znajdują się jazy piętrzące wodę, otoczone czystą, piaszczystą plażą i zielenią.

bobry

Efekt pracy bobrów na rzece Czarnej. Fot. Anna Kuleta, Danuta Olejniczak.

czarna

Rzeka Czarna. Fot. Daria Wojtysiak, kl. IIIa Gimnazjum w Paradyżu.

Na terenie gminy Paradyż znajduje się osobliwość stworzona rękami człowieka, którą miejscowi nazywają żwirownią. Jest to miejsce, z którego okoliczni mieszkańcy od wielu lat wybierający żółty piasek, stworzyli siedlisko przypominające warunkami półpustynię. Można tam podziwiać oryginalne odkrywki terenu, które pozwalają się poczuć tam jak w Wielkim Kanionie.

kanion

„Kanion Kolorado” na żwirowni. Fot. Anna Kuleta, Danuta Olejniczak.

żwirownia
Żwirownia w Irenowie. Fot. Agata Pęczkowska, kl. IIa Gimnazjum w Paradyżu.

Okolice Joaniowa, Przyłęka i Strzałkowa to tereny żyzne i podmokłe, będące siedliskiem dość rzadkich okazów fauny: kukułki szerokolistnej, kuklika zwisłego, knieci żółtej oraz wielu innych.

W niedalekim lesie spotkać można pozostałość polodowcową – olbrzymie głazy narzutowe, prawie 100-letnią wierzbę, bagienko z porastającą go licznie wełnianką, stanowiska takich osobliwości, jak konwalia majowa, konwalijka dwulistna, kokoryczka wielkokwiatowa. Liczne słupy, dachy i drzewa są siedzibą bociana białego.

Nienaruszone środowisko naturalne wraz z osobliwościami fauny i flory są atrakcyjnym miejscem do utworzenia ciekawego szlaku przyrodniczego.

łąka

Łąka pod Joaniowem. Fot. Anna Kuleta, Danuta Olejniczak.

knieć
Knieć błotna (kaczeniec), Joaniów. Fot. Anna Kuleta, Danuta Olejniczak.

Kościół w Paradyżu

Kościół parafialny w Paradyżu pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego jest późnobarokowy, z prezbiterium skierowanym na południe. Posiada trzy nawy o założeniach bazylikowych. Ściany zdobione są polichromią, powstałą w latach 1896–1897.

kościół

Kościół od strony zachodniej. 

Fasada okazałej świątyni jest dwuwieżowa. Dwukondygnacyjne wieże, zbudowane na planie kwadratu, są nieco wysunięte przed lico fasady, mają naroża ścięte i są ujęte w pilastry. Obie są nakryte hełmami typu gruszkowego. Środkowa część fasady jest trójosiowymi zwieńczona szczytem ze spływami po bokach. Szczyt głównej fasady jest zwieńczony figurą Matki Boskiej fundowanej w 1888 r. przez o. Henryka Kierszulisa. Ponadto fasada posiada elewację z oknami i niszami w dekoracyjnych obramowaniach, oraz ośmioboczną kruchtę na osi.

fasada
Fasada kościoła.
nawa
Nawa główna.

 

Nawa główna kościoła posiada sklepienie kolebkowe na parach gurtów. Prezbiterium ma sklepienie żaglowe, w kaplicach oraz w kruchcie żagielkowe. Ściany wnętrza są podzielone parzystymi lub zdwojonymi pilastrami korynckimi, dźwigającymi bogate belkowanie.

Szczególną uwagę zwracają organy o prospekcie rokokowym z II połowy XVIII wieku, wykonane przez Wojciecha Szerszeniewicza, które w czasie pożaru w 1820 roku uległy częściowemu zniszczeniu, ale szybko zostały odbudowane. Widoczna banderola z napisem: „wystawiony kosztem parafii i kompani warszawskiej w 1937r”, informuje jedynie o renowacji istniejącego już prospektu, a nie budowie. Prospekt jest rokokowy, dwuwieżyczkowy. Podstawowe motywy ornamentacyjne to suchy akant, gałązki kwiatów, Rozalie, wazony o fantastycznych pokrywach kwietnych, muzykując w anioły. Centralnie wkomponowana jest rzeźba Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej w ogromnej mandryli utworzonej z chmur, aniołów i rytmicznie rozłożonych promieni.

organy2

Organy.
jezus
Łaskami słynący obraz

Chrystusa Cierniem Ukoronowanego.

     Ołtarz Wielki jest wykonany w stylu późnego baroku, około połowy XVIII wieku. Znajduje się w nim obraz Chrystusa Cierniem Koronowanego – klejnot kultowy wielkopolskiej świątyni. Obraz pochodzi z I poł. XVII w. i stanowił własność Kozierowskich, a potem Skórkowskich. Jest namalowany na płótnie farbami olejnymi i przyklejony do deski. Zainteresowanie obrazem nastąpiło w roku 1678, kiedy to na w wielki piątek tegoż roku, na obliczu Chrystusa pojawiły się krople krwi. Pierwszy zobaczył to właściciel dóbr wielkopolskich – Kazimierz Skórkowski. Wzbudziło to wielkie zainteresowanie okolicznej ludności. Powszechnie mówiono o dziejących się uzdrowieniach i łaskach.

W 1747 r. położono kamień węgielny i podjęto decyzję o budowie świątyni. Jej budowę ukończono w 1764 roku. Fundator uprosił oo. Bernardynów do założenia klasztoru przy kościele, przebywali tutaj do 1893 r.

W miejscu dawnego dworu, gdzie ukazały się krople krwi na obliczu Chrystusa w Wielkiej Woli w 1824 r. zbudowano kapliczkę w stylu klasycystycznym.

Między olbrzymimi kolumnami znajdują się rzeźby czterech Ewangelistów nadnaturalnej wielkości. Każdy jest oznaczony symbolem zaczerpniętym z księgi proroka Ezechiasza i Apokalipsy św. Jana. Mateusza oznacza symbol człowieka, gdyż Mateusz swoją ewangelię rozpoczął rodowodem Zbawiciela. Marka symbolizuje lew, jego ewangelia opowiada o pustyni, po której rozlegał się głos św. Jana Chrzciciela. Łukasza symbolizuje wół, gdyż ewangelia według św. Łukasza rozpoczyna się od ofiary kapłana Zachariasza, a na ofiarę w Starym Testamencie składany woły. Orzeł oznacza św. Jana, który przybrawszy jakby orle skrzydła, opisuje stosunek Słowa Wcielonego do Boga Ojca. Wszyscy Ewangeliści trzymają księgi Pisma Świętego, ale św. Jan trzyma puchar z wężem, który przypomina moment, kiedy to podany przez pogan zatruty napój świętemu nie zaszkodził, ponieważ jad po pobłogosławieniu go stracił swą moc. Szczytowa część ołtarza jest późniejsza i powstała w latach trzydziestych XIX wieku, po pożarze świątyni w roku 1820.

ołtaez
Ołtarz Matki Boskiej.
     Poza ołtarzem głównym, kościół posiada jeszcze osiem ołtarzy, powstałych około połowy XVIII wieku. Są to: ołtarz Matki Bożej Niepokalanie Poczętej z zasuwą przedstawiającą św. Jana Kapistrana, słynnego kaznodzieję bernardyńskiego, dalej w lewej nawie ołtarz św. Teresy od Dzieciątka Jezus z zasuwą przedstawiającą św. Izydora, ołtarz Przemienienia Pańskiego z zasuwą św. Jana od Krzyża, ołtarz św. Jana Nepomucena z zasuwą ukazującą św. Józefa, któremu we śnie anioł ukazuje Niepokalanie Poczętą i uspokaja słowami: „Józefie, synu Dawida nie bój się wziąć do siebie Maryi, twej Małżonki, albowiem z Ducha Świętego jest to, co się w Niej poczęło” (Mt I,20).

W nawie prawej mieszczą się następujące ołtarze: ołtarz św. Franciszka otrzymującego stygmaty z zasuwą św. Bernarda Sieneńskiego, ołtarz św. Antoniego Padewskiego Padewskiego z zasuwą św. Barbary, ołtarz św. Jana Kantego z zasuwą św. Antoniego Pustelnika i ołtarz św. Klary nie posiadający zasuwy. Na końcu tej nawy znajduje się kaplica Grobu Pańskiego.

Na uwagę zasługują nagrobki umieszczone w prezbiterium. Na ścianie wschodniej: posła Feliksa Saryusza Skórkowsiego i jego żony Joanny z Werychów Darowskiej, ich córki Teodory Skórkowskiej i Urszuli ze Skórkowskich Mrylskiej. Na ścianie zachodniej: posła na Sejm Konstytucyjny w 1788 roku, żołnierza powstania kościuszkowskiego, Albina Kazimierza Skórkowskiego – ten klasycystyczny nagrobek nagrobek czarnego marmuru posiada portret na blasze; Karola Saryusza Skórkowskiego, biskupa krakowskiego, Alfonsa Saryusza Skórkowskiego, kanonika krakowskiego prałata Jego Świątobliwości. W nawie głównej na uwagę zasługuje nagrobek tryptykowy z czarnego marmuru z portretami na blasze Stanisława, Kazimierza i Feliksa Saryusz Skórkowskich.

ołtarz2
Ołtarz św. Izydora.
     Również za tym ołtarzem, na piętrze, znajduje się dawny chór zakonny, a nad zakrystią – dawny kapitularz z widokiem na Wielki Ołtarz.

Dla celów odpustowych i pielgrzymek zbudowano dziedziniec, zamykany żelazną bramą z połowy XVIII wieku. Jest on otoczony krużgankami. Na ich wewnętrznych ścianach rozmieszczone są stacje Drogi Krzyżowej. Pośrodku dziedzińca, na kamiennym postumencie, stoi metalowa figura św. Franciszka, duchowego ojca społeczności bernardyńskiej.

Do zachodniej ściany kościoła przylega tzw. Sanktuarium Maryjne, zbudowane w 1954 roku dla uczczenia setnej rocznicy ogłoszenia dogmatu o Niepokalanym Poczęciu NMP. Namalowane tam obrazy przedstawiają tajemnice Różańca św., a pośrodku tego placu stoi figura Matki Bożej. Staraniem obecnego kustosza Sanktuarium ks. Adama Myszkowskiego, uzupełniono go o Tajemnice Światła.

Dekretem biskupa Jana Kantego Lorka z dnia 25 lutego 1963 r. kościół wielkowolski został uznany Sanktuarium Chrystusowym Ziemi Opoczyńskiej.

epitafia
Epitafia rodziny Skórkowskich.

     Ks. Biskup Zygmunt Zimowski w 2006 r. nadał nową nazwę: Sanktuarium Chrystusa Cierniem Koronowanego Miłosiernego i Krwi Zbawiciela.

Oprac. Piotr Morawski,

uczeń Gimnazjum w Paradyżu

Parafia pw. Św. Andrzeja Apostoła w Wójcinie

W XIII w. klasztor sulejowski założył w Wójcinie kościół drewniany pw. Św. Andrzeja Apostoła. W XV w. uposażają kościół bracia Jan i Piotr, a następnie ich sukcessorowie Jakub i Anna, posiadacze wójtostwa w Wójcinie. W 1521 r. proboszczem w Wójcinie był Adam z Mroczkowic, utrzymujący tu wikarego i kleryka. Kościół był stary i w złym stanie; chór tylko nowo przybudowany. Prawo patronatu posiadał opat sulejowski. Pleban posiadał osiem odrębnych kawałków roli, łąkę, sadzawkę, dwóch poddanych, otrzymywał dziesięcinę i kolędę. Do parafii należały wsie: Wójcin, Wola Deleszowska, Mikułowice i Stok. Do niedołężnego plebana Wojciecha Jastrzębskiego w 1681 r. przybywa wizytator i napomina go, by zaczął dbać o zbawienie parafian, majątek kościelny i dokumenty, które należało wpisać do konsystorskich ksiąg. Najwyraźniej Jastrzębski wziął sobie do serca słowa wizytatora, gdyż już w 1686 r. kościół został gruntownie wyrestaurowany, a dokumenty przekazane przyszłym pokoleniom. Kościół istniał jeszcze 52 lata, gdyż w 1738 r. rozebrano go, a na jego miejscu ks. Bernard Wierzbowski, opat sulejowski, zbudował inny, także drewniany. W 1749 r. kościół otrzymał odpust na dziesięć lat.

23 kwietnia 1820 r. kościół spłonął wraz z plebanią i zabudowaniami. Nabożeństwa odprawiano w dworze p. Glassera, a pleban zamieszkał w wynajętej wiejskiej izbie. Wspomniany Glasser zaczął starania o budowę nowego, murowanego kościoła, co spotkało się ze sprzeciwem sąsiadów. Dlatego też Glasser, wraz z pomocą włościan, wzniósł nową świątynię z kamienia i cegły, którą pokrył dachówką. Kościół wykończono w 1826 r. W tym samym roku pobenedyktował go ks. Tomaszewski, dziekan opoczyński. W 1830 r. położono nową dachówkę, jednak ta uległa zniszczeniu, więc w 1862 r. zdjęto ją i dach kościelny został pokryty gontem. Kościół był prostej konstrukcji: długi czworobok na 34 łokcie, szeroki na 18, a wysoki na 11, z głównym wejściem od frontu i małym z boku bez oddzielnego prezbiterium i kruchty, miał tylko małą zakrystię. Wielki ołtarz, zwrócony na wschód składał się z mensy, za którą na ścianie wisiał obraz Pana Jezusa Ukrzyżowanego, wysoki na 5,5 łokci, a szeroki na trzy (obecna kaplica boczna). Dwa boczne ołtarze były podobne do wielkiego. Podłoga zrobiona została z tarcic, następnie z cegły. Około 1870 r. pojawiło się pęknięcie w południowej stronie kościoła, co groziło zawaleniem się świątyni. W 1881 roku z inicjatywy ks. Piotra Górskiego, ówczesnego proboszcza, kościół został wyrestaurowany. Na jego żądanie dostawiono nowe prezbiterium, wystającą nad dach attykę, wzmocniono fundamenty, dobudowano skarbiec i zakrystię, co nadało kościołowi kształt krzyża. Nieforemne okna zostały przerobione na wysokie i widne.

wejście
Kościół parafialny – wejście główne
boczne
– od kaplicy bocznej.

Świątynia została poświęcona w dniu św. Andrzeja. Do kościoła przywiezione zostały nowe obrazy, organy oraz ołtarze. W wielkim ołtarzu znajdował się obraz MB Częstochowskiej. W nawie od strony północnej postawiony został obraz św. Andrzeja, a od południa św. Anny nauczającej Najświętszą Maryję Pannę. Od południa, między obrazem św. Andrzeja a chórem, znajdowała się kaplica, oświetlona dwoma oknami. Dzwonnica spłonęła w 1820 r. Z resztek dzwonów odlano jeden. Znajduje się na nim napis: Odlał Ludwik Rowalski w 1821 r. w fabryce kozienickiej. Około 1845 r. zakupiono dzwon z Sulejowa, na którym widniał napis: Gloria Tibi Trinitas aequalis una Deitas. Teraźniejszy budynek kościelny jest bez wyraźnego stylu decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Nr 411 z 15.1.1957 zaliczony do obiektów bez podania kategorii. Do parafii należą: Bogusławy, Feliksów, Hieronimów, Honoratów, Irenów, Krasik, Mariampol, Mikułowice, Olimpiów, Piaski, Podgaj, Stok, Świeciechów, Władysławów, Wójcin.

Kaplica w Wójcinie

kapliczka

Gdy budowano drogę w 1857 r. z Paradyża do Wójcina, natrafiono na starą sosnę, na której wisiał obrazek Przemienienia Pańskiego. Sosnę należało ściąć, jednakże zrobiono z niej słupek i powieszono ów obrazek. Drugiego dnia uderzył w niego piorun, rozłupując go na kilka kawałków. Obraz nie został uszkodzony. Na tym miejscu postawiono murowaną kaplicę, długą na 10 łokci, szeroką na 6, wysoką na 5, o 2 bocznych oknach. Wewnątrz umieszczono obrazek.

W roku 1878 r. wewnątrz kaplicy biskup płocki Szembeka umieścił konsekrowany ołtarzyk z portatylem z relikwiami św. Justa i Lemensa. Wisiał tam również obraz: Przemienienia Pańskiego wykonany przez W. Łosia z Mikułowic, Matki Boskiej Karmiącej z kaplicy w Mikułowicach, św. Stanisława oraz Mikołaja z kościoła w Wójcinie.

Oprac. Jakub Polinceusz,

kl. IIb Gimnazjum w Paradyżu.

Kapliczki w Gminie Paradyż (wybór)

kaplica1
Krzyż na postumencie wybudowany w Wielkiej

Woli w 1918 r., na pamiątkę odzyskania przez

Polskę niepodległości. Przez wiele lat było to

jedyne miejsce na terenie gminy Paradyż,

przy którym obchodzono święta patriotyczne.

kaplica2
Kapliczka naziemna w Alfonsowie.

Wybudowana w 1875 r. przez Jana Jędrzejewskiego

w podzięce Bogu za liczne potomstwo.

kaplica3
Figura Jana Nepomucena w parku przykościelnym

w Paradyżu. Wybudowana

w 1926 r. przez Bractwo Świetlne.

kaplica4
Figura Matki Bożej w Irenowie.
Rok powstania 1944. „Matko Niepokalanie

Poczęta opiekuj się nami”. Taką prośbę zanosili

mieszkańcy pobliskiej zagrody, cudem

ratując się przed karą żandarmerii niemieckiej

za przetrzymywanie radzieckiego żołnierza.

figura
Figura przydrożna we wsi Daleszewice, wybudowana w 1940 r. staraniem jej mieszkańców.

Intencją jej fundatorów było polecenie się w opiece Matki Bożej i poszukiwanie wsparcia

w trudnym okresie II wojny światowej.

naziemna
Kapliczka naziemna w Wielkiej Woli.

Czas i okoliczności powstania tej małej formy

sakralnej nie są znane, ale jej obecność

wśród pól potwierdza, że „małe jest piękne”.

krzyż
Krzyż przydrożny w Daleszewicach. Na tabliczce

pod krzyżem napis „Boże, choway tey wsi dzieci.

1842r.” Fundatorami krzyża są prawdopodobnie

właściciele Daleszewic, rodzina Makomskich,

Intencją było dziękczynienie za powstrzymanie

we wsi epidemii dyfterytu.

krzyż2
Krzyż na postumencie w Dorobnej Woli, wybudowany w 1902 r.

wspaniale wmalowuje się w krajobraz wsi.

skrzyżowanie
Kapliczka u skrzyżowań dróg do Stanisławowa

i Budkowa, wystawiona w przestrzeni w 1928 r.

skłania przechodniów do modlitwy i skierowania

do Wszechmogącego prośby…

Aby urodzaj ziemski dał i zachować raczył.

mariampolu
Kapliczka naziemna w Mariampolu.

Rok powstania i fundator nieznany.

sylwerynów
Kapliczka w Sylwerynowie. Wybudowana w 1903 r. Nikt już nie pamięta intencji jej powstania.

Rozrastające się, kwitnące drzewa sadzano w tym samym czasie , kiedy stawiano kapliczki.

Nawzajem więc dorównują sobie wiekiem. Drzewa, przydawane na towarzyszy tych świętych obiektów, dawały ochronę przed piorunami.

figurawojcin Figura w Wójcinie B. wybudowana w 1945 r. przez Władysława Filipowskiego,

ze szczątków czołgu radzieckiego znalezionego w polu.

Oprac. Weronika Krajewska, Ewelina Wojtulska, Ewelina Puchała,

Izabela Przybyła, Karolina Madej, Monika Kujawa

pod kierunkiem Ewy Krajewskiej, nauczycielki z gimnazjum w Paradyżu.

Bóg, Honor, Ojrzyzna…

Pomnik Niepodległości to bardzo ważny dla mieszkańców Paradyża obelisk. Po zburzeniu pierwszego pomnika przedstawiającego zabory postanowili zainicjować budowę obecnej pamiątki.

W Paradyżu żyje wielu patriotów. Większość z nich to ludzie starsi, ale jest też wiele młodych osób zajmujących się historią Polski jak nasi wspaniali Strzelcy. Pierwszą inicjatywą ukazującą patriotyzm mieszkańców gminy był pomnik obrazujący wyzwolenia Polski spod zaborów rosyjsko-austriacko-niemieckich. Obelisk ten powstał około 1937 r. Jego budowę rozpoczął ks. Roman Ścisłowski (ówczesny proboszcz w gminie Paradyż ), a zakończył ks. Henryk Błasikiewicz (jego następca).

Pamiętam jakie to było wspaniałe wydarzenie. Na postumencie stały dzieci i młodzież. Recytowały piękne patriotyczne wiersze. Sam brałem w tym udział. To była piękna chwila! – wspomina Kazimierz Wach.

Co ważniejsze ludzie zapamiętali nawet napis z tablicy umieszczonej w pamiątce. Brzmiał on: ,,Jako upamiętnienie odzyskania wolności Państwa Polskiego.”

Przy pomniku odbywały się uroczystości w rocznicę Odzyskania Niepodległości. Ludzie w tym podniosłym dniu składali przy obelisku wieńce. Niestety, radość mieszkańców nie trwała długo. W Paradyżu pomnik stał tylko 4 lub 5 lat. Już w czasie okupacji hitlerowskiej został on zburzony przez Niemców i tym samym radość mieszkańców została zakłócona.

To były ciężkie i straszne czasy. Nie mieliśmy już miejsca w którym można było powspominać. – opowiadają ze wzruszeniem ludzie.

W 2002 r. ludność Paradyża, zawiedziona tym, że nie mają żadnej pamiątki, postanowiła rozpocząć budowę nowego pomnika. Głównym inicjatorem budowy obelisku był Leon Wach. Jednakże pomnik nie powstałby bez pomocy tutejszej ludności. Fundatorami byli także kombatanci czyli nasi wspaniali mieszkańcy gminy, proboszcz parafii Wielka Wola ks. prałat Adam Myszkowski i ks. Wacław Sztandera – proboszcz parafii w Wójcinie. Na odbudowie pamiątki zależało także całej społeczności szkolnej, radnym i wójtowi gminy Paradyż panu Wojciechowi Rudalskiemu. Na rzecz budowy obelisku powstał specjalny Komitet Odbudowy Pomnika Niepodległościowego, którego członkowie rozprowadzali cegiełki. Wykonawcą tegoż pomnika jest miejscowy artysta – p. Jan Olejniczak.

Dnia 11 listopada 2002 r. nastąpiło uroczyste odsłonięcie pomnika. Ten podniosły dzień rozpoczął się Mszą Św. którą odprawił ks. prałat Adam Myszkowski. Obelisk odsłonili p. Leon Wach, p. Stanisław Oleksik – były starosta opoczyński oraz p. Wojciech Rudalski – wójt gminy. W tej uroczystości brała udział Kompania Honorowa Wojska Polskiego z Tomaszowa Mazowieckiego i poczty sztandarowe. Od 2002 roku przy pomniku odbywa się ślubowanie klas pierwszych gimnazjum. Pierwsze odbyło się właśnie w dzień poświęcenia obelisku. W dniu 11 listopada przy pomniku odbywają się uroczystości niepodległościowe. Ludzie z wdzięcznością składają wieńce i dziękują za ten wspaniały dar. Ważne dla mieszkańców gminy Paradyż są słowa wójta Wojciecha Rudalskiego wypowiedziane 11 listopada 2008 w 90 rocznicę Odzyskania Niepodległości: Patriotyzmu nie można się nauczyć, w patriotyzmie trzeba wzrastać i wychowywać się od najmłodszych lat.

Na pomniku został umieszczony napis: „Pamięci Pokoleń Polaków Których Walka o Wolność i Godność Człowieka Została Zwieńczona Odzyskaniem Niepodległości w 1918 roku”.

pomnik
Oprac. Katarzyna Wach, kl. Ia Gimnazjum w Paradyżu.